Geri Çekme

En eski korunma yöntemidir. Kabaca, tam boşalma sırasında penisin vajinadan çekilmesi anlamına gelmektedir. Sonuç olarak erkeğin spermleri, kadının bedeninde olmayacağı için yumurtanın döllenmesi de doğal olarak olası değildir. Kurumsal olarak doğru görülmekle birlikte, aslında pratikte bu yöntemin hiç güven verici olmadığı açıktır. Bir çok insan, geri çekmenin tam zamanını ayarlayamadığı için istemeyerek de olsa birkaç damla meninin vajinaya sızmasını sağlar. Ayrıca normal cinsel bileşme anında boşalmadan önce, ilk heyecanlanma aşamasında penisin ucuna gelen menide de sperm bulunur. Korunma yönteminin başarılamaması ve her seferinde cinsel tepkileri kontrol etme gereksinimi, çiftler arasında belirgin bir gerilime yol açabilir.

Öte yandan vajina dışına boşalma sonucunda bile meni içindeki spermlerin nemli ortamlardan yararlanarak vajina içine doğru hareket ettikleri de görülmüştür. Tüm bu yöntemlerle geri çekme güvenilir bir gebelik önleyici yöntem değildir. Bu yöntemin tek üstünlüğü, cinsel birleşme öncesi herhangi bir hazırlık gerektirmeksizin, istenilen bir zamanda uygulanabilmesidir.

Prezervatif

Erkek tarafından kullanılan bir korunma aracı olan prezervatif, çok ince eldiven parmağı şeklinde lastik bir torbadır. Cinsel birleşmeden önce ereksiyon halindeki penisin üzerine geçirilir. Erkek boşaldığında meni bu torbanın içinde kalır, dölyoluna akması önlenmiş olur ve spermlerin dölyatağına doğru yüzmeleri gerçekleşmez. Bütün ülkelerde en yaygın olarak kullanılan döllenmeyi önleme aracıdır. Üstün yanları, ucuzluğu, kolayca satın alınabilmesi, rahatça cepte taşınabilme- si, aynı zamanda zührevi hastalıklardan korunmada etkili olmasıdır. Bununla birlikte prezervatif kullanımında dikkat edilecek bazı noktalar vardır. Prezervatif, bütün lastik eşya gibi taze olmalıdır. En çok altı ay önce yapılmış olabilir. Serin bir yerde, üzerinde basınç olmaksızın saklanmalıdır. Bir cüzdan ya da beden ısısındaki cepte taşınmamalıdır. Erkeklik organına tam uyacak büyüklükte olmalıdır. Fazla büyük olduğunda büklümler oluşur ve araç, cinsel birleşme sırasında kayabilir. Kullanıldığı sırada özenle ele alınmalı, gerilip çekiştirilmemelidir. Penise giydirilirken çok dikkatle ve hafifçe iki parmak arasında tutularak ve yavaşça sıvazlayarak geçirilmelidir. Eğer içinde hava kalacak olursa prezervatif orgazm ortasında patlayıp yırtılabilir ve işlevi sıfıra iner. Erkeklik organının dölyoluna girmesinden önce prezervatifin yırtılmaması için üzeri nemlenmeli ya da krem, vazelin gibi kaygan bir madde sürülmelidir. Her prezervatif bir kez kullanıldıktan sonra atılmalıdır. Orgazmdan hemen sonra penis henüz küçülmeden dışarı çıkartılması gerektiğinden kadın belki henüz orgazma ulaşmamışsa ya da erkeğin organını bir süre daha içinde hissetmek istiyorsa bu zorunluluk biraz düş kırıklığı yaratabilir.

Gün Sayma Ya Da Ritim Yöntemi

Gün sayma yöntemi, kadının döllenme günlerinde cinsel birleşmeden kaçınma ilkesine dayanır. Oldukça kolay ve etkin bir yöntem olmakla birlikte, epeyce karmaşıktır ve çekince oranı yüksektir. Bu yöntemin asıl güçlüğü, kadının döllenebileceği günlerin tam olarak belirlenememesinde yatmaktadır. Döllenme günleri, yumurtanın yumurtalıktan salınıp fallop borularına geldiği zamandır.

Spermlerin canlılığını sürdürebilmesi nedeniyle yumurtlama öncesi ve sonrası birleşmeden kaçınmak zorunludur. Ancak âdet döneminin düzensiz olması, yumurtlama gününün kesin olarak hesaplanmasını güçleştirir. Bu nedenle, hesap yapılırken bir yumurtanın döllenebilme olasılığının en az bir hafta devam edebileceğini dikkate almak gerekir. Bu hesaba fallop borularında 5 gün canlı kalabilen spermlerin bu sürelerini de eklemeliyiz. Bu günlere, 2 günde güvenlik payı eklenirse, ortaya 15 günlük bir dönem çıkmaktadır.

Yukarıda belirtildiği gibi her şey yumurtlama zamanına bağlıdır. Yumurtlama çoğunlukla âdet döneminin ortasında ya da daha kesin olarak gelecek âdet görmenin başlangıcından iki hafta önce başlar. Genç kızlık veya menopoza yaklaştıkları dönemlerinde çoğu kadının âdet görmeleri düzensizleşir. Hatta âdet dönemleri düzenli olan kadıınlarda bile normal sayılan 2 ile 5 gün arasında değişiklikler olur.

Kadın bazı kesin sonuçlara ulaşmak için iki ayrı yöntem uygulabilir. İlkin kadın yataktan çıkmadan önce, her sabah, özel bir ısı ölçerle vücut ısısını belirler. Vücut ısısı, âdet görürken biraz artar, yumurtlamadan önce de önemsiz bir düşüş çizgisi izler. Kadının 6 ay önceki ısı kayıtlarıyla karşılaştırma yapılarak bir dahaki yumurtlama zamanı hesaplanır. “Güvenilmez” günleri bulmanın ikinci yoluda, kadını en az 8 aylık âdet görme kayıtlarının belirlenmesidir. Gün sayma yönetminin yollarından her biri (normal ısı ve zaman çizelgesi) uzmanların kılavuzluğuyla hesaplanmalıdır. Hiç kimse bunu kendi başına denememelidir.

Spermisidler

Spermisid, herhangi bir döllenme olasılığını ortadan kaldırmak için sperm öldürücü olarak kullanılan kimyasal maddelere verilen addır. Vajinaköpüğü, krem, jöleler, köpük tabletleri ya da fitiller başlıca spermisidler arasındadır. Kimi kadınlarda yan etkilere yol açtığı için kullanmaya başlamadan önce bir doktora başvurmada yarar vardır. Spermisidal koruyucular kullandığı halde gebe kalan kadınların çocuklarında bu maddelerin yan etkilerinin görülebileceğinden kaygılanılması yersizdir.

Vajina Köpüğü

Vajina köpükleri küçük bir aerosol kutuda bulunur. Aerosol kutu, kullanımdan önce iyice çalkalanır. Koruyucu köpükle doldurduktan sonra, kadın, köpüğü vajinanın içi kısımlarına yaymaya çalışmalıdır. Bu işlem her birleşmeden önceki yarım ile bir saat arasında yapılmalıdır. İki koruyucu kullanırsa daha yararlı olur. Vajinadan içeriye gönderilen köpük, dölyatağı boynunu kaplayarak spermlerin ölmesini sağlar. Böylece herhangi bir canlı sperm hücresinin dölyatağı girişinde dolaşmasının önüne geçilir. Erkek de birleşme sırasında prezervatif kullanırsa köpüğün koruma gücü daha da artar.

%90 olan etkisi, prezervatif ile birlikte %100’e çıkar.

Spermisidal Krem ve Jöleler

Spermisidal krem ve jöleler, uygulandığı yüzeye kimi zaman eşit ölçüde dağılmadığı için köpüklerden daha az etkili olurlar. Bazıları vajinal köpük gibi tek başına kullanılabilir. Ancak bir diyaframla birlikte kullanılması koruyucu gücü artırır. Aslında bunların kullanımında diyaframın pek bir önemi yoktur, bunun yerine erkeğin bir prezervatif kullanması daha yerindedir. Sonuç olarak bu spermisidler, diyaframsız birleşmede fazla etkin olmazlar.

Vajinal Köpük Tabletleri ve Fitiller

Vajinal köpük tabletleri ve fitiller, vajinanın içine yeterli ölçüde girebildiklerinde etkili olabi- lirler. Bu nedenle onları her birleşmeden 10-15 dakika önce bu uyarıyı dikkate alarak vajinaya yerleştirilmelidir. Ancak bu koruyucular da yalnız kullanıldıklarında gebelik önleyici olarak etkili sayılmazlar.

Diyafram ve Jöle

Diyafram küçük, esnek, düğme biçiminde, lastikten yapılma bir alettir. Dölyatağı boynu yakınlarına yerleştirilerek sperm hücrelerinin dölyatağına girmesini engeller. Diyaframın etkisini artırmak için içine ve kenarlarına jöle ya da krem sürülmelidir. Diyaframın boyutu, kullanılan kadının vajinasının yapısına göre değişebilir. Ayrıca doktor tarafından yerleştirilmesi iyi olur. (Kadın her gebelikten sonra ve her iki yılda bir diyafram büyüklüğünü gözden geçirmelidir.) Doktora başvurulduğu zaman bunun nasıl kullanılacağı konusunda da bilgi alınmalıdır. Birleşme- den 6 saat öncesine değin takılabilen diyaframlar, birleşmeden en geç 8 saat sonra da çıkarılma- lıdır. Eğer çiftler bu süre dolmadan yeniden birleşirlerse, diyaframı çıkarmak gereksizdir. Ancak bu kez vajinaya birazcık krem ya da jöle sürülmelidir. Diyafram, birleşme sonunda çıkarıldıktan sonra sabunlu suyla yıkanarak yeniden kullanılmak üzere saklanmalıdır.

Sonuç olarak diyafram, spermisidal jöle ya da kıremle birlikte kullanılırsa, çok etkin bir gebeleki önleyicidir.

Diaların Yerleştirilmesi

Rahim içi araçları (DİA, spiraller), eskiden beri kullanılmaktadır. Ancak bu araçların çok gelişmiş örnekleri yakın zamanlarda ortaya çıkmıştır. Modern bir DİA, esnek bir metal ya da küçük plastik bir parçanın alt kısmına bir naylon ip tutturularak yapılmaktadır. Dokturun yardımıyla gebelik önleyici olarak, adından da anlaşıldığı gibi, dölyatağının iç kısmına yerleştirilir. DİA’lar para, spiral ya da 7 rakamı gibi değişik biçim ve büyüklüklerde olabilmektedir. Aslında DİA’ların da tam işlevi konusunda kapsamlı bir açıklama yapılamamaktadır. Ancak bu araçların uygun koşullar altında spermle yumurtanın birleşmesinin önüne geçtiği ya da döllenmiş yuumurtanın dölyatağı duvarında yuvalanmasını engellediği sanılmaktadır. Bunların işleyişine ilişkin birkaç görüş ileri ürülmekle birlikte, içlerinden bir tanesi ağırlık kazanıyor; DİA’lar yerinde kaldıkları sürece gebelik önleyici işlevleri son derece güçlüdür. Hiç dokunulmadan yerinde yıllarca kalabileceği gibi, gebe kalmak istenildiğinde de kolayca çıkarılabilmektedir.

Son zamanlarda hapların bileşiminde bulunan hormanların kullanıldığı bir DİA türü geliştirilmiştir. Progestasert olarak bilinen bu aygıt, birbirinden farklı iki korunma yöntemi üzerine oluşturulmuştur. Öteki DİA’lara benzememekle birlikte, Progestasertler de yılda bir kez değiştirilmelidir.

DİA’lar ne yazık ki bazı durumlarda kadının haberi olmaksızın yerlerinden kaymaktadır. Bu nedenle her âdet dönemi sonrasıında vajina içindeki ip yoluyla aletin ne durumda olduğu gözden geçirilmelidir. Eğer kadın hiç çocuk sahibi olmamışsa, DİA’lar şiddetli kramp ve kanamalara neden olabilir. Böyle durumlarda doktorun da önerisiyle DİA’lar yerlerinden çıkarılabilir. Bununla birlikte, birçok kadın, önce biraz rahatsızlık geçirse bile DİA’lara bir süre sonra alışmaktadır. Sonuç olarak DİA’lar çok etkin bir gebelik önleyicidir.

Hap

Gebelik önleyici haplar, kadın yumurtalıklarının ürettiği östrojen ve pregestrojen hormonlarının yapay yolla elde edilenlerinden yapılmaktadır. Bu tür haplar, yumurtanın yumurtalıklarından çıkmasını engeller. Aynı zamanda dölyatağı boynunda döllenmeyi önleyici bazı gelişmelere de yol açmaktadır. Bu yanlarıyla haplar, spermin dölyatağına girmesini engellemektedir. Bu sürecin sonunda da kadın gebe kalmaktan kurtulmuş olur.

Haplar, bir ayda biten kutular halinde hazırlanmaktadır. Âdet görme döneminin beşinci gününden başlayarak 20 ya da 21 gün süresince her gün bir hap alınır. Haplar bitince, yeni âdet döneminin beşinci gününe değin bu işleme ara verilir.

Haplar, ancak düzenli kullanılırsa yararlı olacağından herkese her gün aynı saatlerde alması öğütlenir. Böyle uygulanacak bir günlük düzen, kadının hap almayı unutmasını önler. Eğer hap almayı bir gün unutursa, ikinci gün yine alışageldiği zamanda alarak yöntemi sürdürebilir. Arka arkaya iki kez alınmazsa, bu kez kadının geri kalan günler için bir başka gebelik önleyici kullanması gerekir. Gebelik önleyici haplar yalnızca reçeteyle verilir. Yakın zamanlarda sonuçlanan araştırmalarla hapların bazı yan etkileri olabileceği, bunun özellikle 40 yaşını aşmış kadınlarda daha sık görülebileceği belirtilmiştir. Tabi doktor tavsiyesiyle kişiler bu tür haplardan hangisinin kendileri için uygun olacağını öğrenebilirler.

Bu hapları henüz kullanmaya başlayan kadınlarda, başlangıçta gebeliği çağrıştıracak belirtiler görülebilir. Ağırlığın artması, mide bulantısı ve bir yumuşamayla göğüslerin irileşmesi, bu belirtilerden birkaçıdır. Aslında belirtiler birkaç ay içinde kaybolmakla birlikte, bu süre sonunda hâlâ devam ediyorsa kadına o an kullandığı hapı bırakıp başka bir hapa başlaması öğütlenebilir. Öte yandan, bu tür hapların kan pıhtılaşmasına da yol açtığı ileri sürülmektedir. Kuşkusuz böyle bir durumda kadının sağlığı, gebelikten çok daha önemlidir. Sonuç olarak bu hapların %100 etkili olduğu söylenebilir.

Ayrıntılar için

Geri