Anemi
(kansızlık) pekçok farklı şekilde tanımlanabilen kan rahatsızlığı olarak
bilinmektedir. Bu kan rahatsızlığını kırmızı kan hücrelerinin fonksiyonlarında
ve sayısındaki anormallik şeklinde ifade edebiliriz. Kırmızı kan hücreleriniz
kırmızı rengini hemoglobinden alır, demir içeriği zengin protein oksijeni
ciğerlerden vücudun diğer bölgelerine taşır. Anemi kırmızı kan hücrelerinin
sayısını azalttığında ya da hücrelerin taşıyabileceği hemoglobin miktarını
azalttığında vücudunuzun dokuları oksijenden yoksun kalır. Oksijen eksikliği
tipik anemia türleri bulgularını üretir.Bu anemi bulguları: güçsüzlük, aşırı
yorgunluk, solgun bir ten, nefes darlığı, düsensiz kalp atışıdır. Hatta çok
şiddetli anemi felç, kalp krizi ve kalp tıkanıklığına da yol
açabilmektedir.Demir eksikliği gibi bazı anemi türleri doğrudan kendileri
rahatsızlığı yaratırken bazı anemilerde ise ardında dalak büyümesi ya da anti
kanser ilaçlarının alımıyla sonuçlanan hemolitik anemia gibi bir hastalık
yatmaktadır. Bazı anemi hastalıkları kolayca tedavi edilebilirken bazıları ise
kronik ve hayatı tehdit edicidir.
Sağda sağlıklı yapıdaki kan hücrelerini görüyorsunuz. Aynı biçimde ve
büyüklükteki kırmızı kan hücreleri normal bir büyüme ve hemoglobin üretimini
oluşturuyor.
EN
SIK RASTLANILAN ANEMİ TÜRLERİ
Demir Eksikliğine Bağlı Anemi :
Vücudun yeni hemoglobin oksijen taşıyan kırmızı hücrelerdeki proteini
yaratabilmesi için demire ihtiyacı vardır. Eksik demir alımı demir eksikliğine
bağlı anemiye neden olur. Demir eksikliğine bağlı anemilerin neredeyse çok
önemli kısmı bazı kronik kanamaların sonucunda meydana gelir. Örneğin; burun
kanamaları, basur, mide ya da bağırsak ülseri, polip, gastroenterital kanser
ve aşırı adet kanamaları gibi... Vücut bu aşırı kanamalar sırasında yüklü
miktarda demir kaybeder. Daha az görülebilen demir eksikliğine bağlı anemi
demiri emme yeterli mide asiti olmayan daha yaşlı insanlarda da gelişebilir.
Demire bağlı aneminin kendine özel bulguları:
Yiyecek
dışındaki şeylere istek. örneğin; toprak, buz, kireç taşı, nişasta gibi..
Ağız kenarında ve tırnaklarda çatlaklar
Tırnaklarda biçimsizlik; kaşık biçimini almaları gibi..
Tahriş olmuş dil
Sağ taraftaki resimde demir eksikliğinin uygun hemoglobin üretimini
engellediğini görüyoruz. Hücreler renksiz ve normalden daha küçük
görünüyorlar.
Aplastik Anemi:
Bu aneminin en ciddi olanlarındandır. Bu ciddi hastalıkta, vücudun kemik
ilikleri kırmızı, beyaz gibi kan hücrelerinden yeterli miktarda üretemez.
Aplastik aneminin yarıya yakının nedeni bilinemez. Bilinen nedenler kalıtsal
kusurlardan radyosyana ve zehirli kimyasal maddelere ya da bazı belirli
ilaçların etkisine kadar bir alanda yer almaktadırlar. Bazı virüsler ve
kanserler de bu hastalığın altında yatan nedenlerden sayılabilir.
Aplastik aneminin kendine özel bulguları:
Sıkça oluşan
enfeksiyonlar
Deri altında görülen kan lekeleri
Travma olmaksızın oluşan bere ya da çürükler
Kendiliğinden oluşan burun, ağız, rektum, vajina ve dişeti kanamaları
Ağız, gırtlak, rektumla ilgili ülserler
Folik Asit Eksikliğine Bağlı Anemi :
Vücudun yeterli kırmızı hücreleri yaratmak için folik aside ihtiyacı vardır.
Folik asit olmaksızın kırmızı kan hücre üretimi düşer ve anemi ile sonuçlanır.
Bu tür anemiler özellikle alkoliklerde çok sık görülür çünkü alkol folik
asitin emilimini ve metabolizmasını engeller. Diğer nedenler bağırsak
hastalıkları, kötü emilim hastalıkları, ağızdan alınan gebelikten korunma
hapları, kanser için alınan çeşitli ilaçlar ve epilepsi.
Yandaki resimde vitamin B-12 yada folik asit eksikliğinin normal olgunlaşmayı
engellediğini görüyoruz. Sonuç: genişleyen hücreler ( megaloblastik anemi )
Folik Asit
eksikliğine bağlı aneminin kendine özgü bulguları:
Bu tür anemiler genişleyen kırmızı kan hücreleri ile karakterize edilirler ve
aşağıdaki unsurlarla sonuçlanırlar:
İshal
Depresyon
Şişmiş ve kırmızı bir dil
Hemolitik Anemi:
Çok sık rastlanmayan türden olan bu anemi vücudun doğal artık toplama
metabolizması vakitsizce kırmızı kan hücrelerini yok ettiğinde sonuçlanır.
Sonuç olarak, kemik iliği yeni kırmızı kan hücrelerini normalden 10 kat daha
fazla üreterek bunu telafi etmeye çalışır. Bu yeni hücreler küçük ya da
şekilsiz, vücut dokularına oksijeni taşımakta yetersiz olan hücrelerdir.
Hemolitic aneminin nedenleri, dalağın genişlemesinden bağışıklık
hastalıklarına, hemoglobin molekülleri ya da zar yapısının bozukluklarından
kalan sorunlara kadar pek çok nedenle açıklanabilir.(Orak hücre anemisi
anormal hemoglobin molekülleri nedeniyle hemolitik aneminin bir türü olarak
kabul edilir.) Hemolitik anemi; Zamanından önce gelişen hücrelerin ömrü kısa
oluyor. Hücrelerin normal büyüklüğe erişmesini engelliyor ve üretimini
azaltıyor.
Hemolitik Aneminin kendine özgü bulguları :
Hemolitik anemi çok sayıdaki kırmızı kan hücrelerinin kısa bir sürede yok
olmasıyla oluşan hemolitik krizlerin bir işareti olarak kabul edilebilir. Bu
tür krizler aşağıdaki şekildedir:
Ateş
Sırt ve mide ağrısı
Titremeler
Baş dönmesi
Kan basıncındaki önemli bir düşüş
Sarılık ve idrarda koyulaşma
Dalağın genişlemesinden kaynaklanan anormal ağrı
Kötücül Anemi (Pernicious anemia):
Vitamin B-12
eksikliği anemisi: B-12 vitaminin emilimi için mide B-12 asıl faktörü denilen
bir maddeyi salgılaması gerekir. Bu temel faktörün eksikliği bu nedenle
vitamin B-12 eksikliğine neden olur. Kemik iliğinin kırmızı kan hücrelerini
üretebilmesi için B-12 vitaminine ihtiyacı olduğundan, yetersiz miktar anemiye
neden olur. Bu tarz anemiler genelikle hayvan ürünlerini yemeyen
vejetaryanlarda görülür.
Kötücül aneminin kendine özgü bulguları:
Bu tarz bir anemi genişleyen kırmızı kan hücreleriyle (macrocytic anemia)
karakterize edilir ve sonuçları:
Eller ve
ayaklarda ürperme
Bacaklarda, ayaklarda ve ellerde ve spastik hareketlerde duyum kaybı
Sarı ve mavi renklerle ilgili olarak renk körlüğü türü
Şişmiş, ağrıyan ve yanan bir dil
Kilo kaybı
Kararmış cilt
İshal
Düzensizlik
Depresyon
Entellektüel fonksiyonların azalması
Orak -Hücre Anemisi (sickle-cell anemia):
Afrikalı Amerikalılarda ayrıcalıklı olarak görülen bir tür ırsi hemolitik
anemidir. Bu hastalıkta, kırmızı kan hücreleri hücrelerdeki oksijeni azaltan
anormal hemoglobin formunu içerir. Sonuç olarak, hilal ya da orak şeklini
alırlar ve dalak, böbrek, beyin, kemikler ve diğer organların kan
damarlarından rahatça akamazlar. Bu, organlara zarar veren engeller yaratmakla
kalmazlar ayrıca hilal şekilleri ile kırıcı ve dokulara oksijeni taşıyamama
durumları söz konusu olur. Sonuç anemidir.
Orak
hücre anemisinin kendine özgü bulguları:
Hemolitik anemi türü olan bu anemi kandaki oksijen miktarını azaltan aşağıda
belirtilen aktiviteleri takip eden krizlerle göze çarpar.
Enerjik
egzersizler
Yüksek rakımlı yerler
hastalık
Aneminin
aniden kötüleşmesi ---ağrı, ateş ve nefessizlik---bu krizleri işaret eder.
Anormal ağrı çok şiddetlidir. Bu krizleri geçiren çocuklar çok şiddetli göğüs
ağrısı çekerler.
|